Od 5 marca 2026 r. zmieniły się zasady udzielania bezpłatnych świadczeń medycznych obywatelom Ukrainy w Polsce. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje dla pacjentów z Ukrainy.
Koniec specustawy – nowe zasady
Ustawa wygaszająca tzw. specustawę ukraińską zakończyła dotychczasowe, szerokie prawo obywateli Ukrainy do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ na podstawie przepisów „wojennych”. Od 5 marca 2026 r. prawo to przysługuje tylko ściśle określonym grupom.
Kto nadal ma prawo do bezpłatnego leczenia
Pełna bezpłatna opieka na NFZ przysługuje nadal tylko tym obywatelom Ukrainy, którzy legalnie w Polsce przebywają, pracują, opłacają składkę zdrowotną lub mają ubezpieczenie zdrowotne jako członkowie rodziny osoby pracującej i ubezpieczonej w Polsce.
Dodatkowo, bezpłatne świadczenia finansowane przez NFZ (w zakresie jak dla osób ubezpieczonych w Polsce, z pewnymi wyjątkami – patrz poniżej) przysługują beneficjentom ochrony czasowej z numerem PESEL ze statusem UKR, którzy:
- są ofiarami tortur lub gwałtu,
- nie ukończyli 18 lat,
- mieszkają w ośrodku zbiorowego zakwaterowania (na podstawie odpowiedniego zaświadczenia),
- znajdują się w okresie ciąży, porodu lub połogu.
W stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. nagłe zachorowanie, poważny uraz) beneficjenci ochrony czasowej z PESEL‑UKR mają prawo do niezwłocznej pomocy medycznej w niezbędnym zakresie.
Jakie dokumenty musi okazać pacjent
Aby skorzystać z bezpłatnego leczenia, obywatel Ukrainy objęty ochroną czasową powinien okazać:
- dokument tożsamości i numer PESEL ze statusem UKR,
- w zależności od sytuacji:
- zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w przypadku ofiar tortur/gwałtu),
- zaświadczenie o zamieszkaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania,
- dokument potwierdzający ciążę lub połóg.
Osoby te mogą korzystać z podstawowej opieki zdrowotnej również jako pacjenci spoza listy aktywnej danego lekarza POZ.
Zakres bezpłatnych świadczeń – ważne wyłączenia
Uprawnieni pacjenci mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z wyłączeniem m.in.:
- leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej,
- leczenia niepłodności,
- zabiegów endoprotezoplastyki,
- usunięcia zaćmy,
- leków podawanych w programach polityki zdrowotnej Ministra Zdrowia.
Nie są oni również obejmowani populacyjnymi programami badań przesiewowych (np. mammografia, cytologia, kolonoskopia), ale w razie wskazań medycznych mogą mieć wykonane odpowiednie badania w ramach AOS (ambulatoryjna opieka specjalistyczna).
Pacjenci w trakcie hospitalizacji
Obywatele Ukrainy, którzy rozpoczęli leczenie szpitalne przed 5 marca 2026 r., mogą kontynuować hospitalizację bezpłatnie do zakończenia leczenia, nie dłużej jednak niż do 4 marca 2027 r., o ile nie mają innego tytułu do świadczeń.
