W przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej urządzeń AED, czyli automatycznych defibrylatorów zewnętrznych. Można je zobaczyć w wielu miejscach, takich jak dworce, lotniska czy centra handlowe. Najważniejsze, co należy pamiętać o AED to fakt, że jego użycie nie wymaga szczególnych umiejętności czy wiedzy – wystarczy włączyć urządzenie, które za pomocą krótkich komunikatów poinstruuje, co robić dalej.
Dlaczego defibrylator AED jest potrzebny?
Defibrylator serca stosowany jest najczęściej w przypadku ratowania życia lub zdrowia osób, u których doszło do nagłego zatrzymania krążenia, w skrócie NZK. W Polsce ta przypadłość dotyka poza szpitalem blisko 45 000 osób rocznie. Użycie defibrylatora AED na wczesnym etapie zatrzymania akcji serca zwiększa szansę przeżycia z 5% do aż 70%. Niestety im później pomoc zostanie udzielona, tym szansa jest mniejsza, dlatego tak istotne jest wykonanie wczesnej defibrylacji.
Kiedy zastosować AED?
Jeśli osoba, której udzielasz pomocy jest nieprzytomna i nie wyczuwasz oddechu – jak najszybciej uruchom AED i postępuj zgodnie z jego instrukcjami! Przyjmuje się, że należy użyć AED w każdej sytuacji, w której dochodzi do zatrzymania akcji serca, również gdy ratownik nie jest pewny (lub nie może określić), czy poszkodowana osoba oddycha, czy nie.
Kto może użyć AED?
Każdy świadek zdarzenia. Nie trzeba mieć żadnych certyfikatów, szkoleń i zaświadczeń, ani nie trzeba być osobą pełnoletnią. Dobrą praktyką są jednak regularne szkolenia z jego obsługi, aby obyć się ze specyfiką urządzeń różnych producentów, choć zasada działania jest u wszystkich taka sama.
Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym nie określa kwalifikacji ani wykształcenia osoby udzielającej pierwszej pomocy. Zgodnie z art.3 pkt.7 Ustawy „pierwsza pomoc to zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych”.
Czy nie wystarczy „zwykła” pierwsza pomoc?
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (tzw. masaż serca i oddechy ratownicze) pozwala na dotlenianie mózgu i mięśnia sercowego osoby poszkodowanej, natomiast nie jest w stanie przywrócić normalnego rytmu serca. Resuscytacja jest bardzo ważna już w pierwszych sekundach akcji ratowniczej, ale tak szybko, jak to możliwe, należy również zastosować urządzenie AED.
Czy można zrobić krzywdę defibrylatorem?
Jeśli postępujemy zgodnie z poleceniami AED, nie możemy wyrządzić nikomu krzywdy. Profesjonalne defibrylatory to urządzenia zaawansowane technologicznie zdolne do samodzielnego przeprowadza analizy rytmu serca i na tej podstawie podejmujące decyzję o procesie postępowania ratowniczego. Defibrylatory oceniają EKG pacjenta, jakość sygnału, prawidłowość podłączenia elektrod i dopiero po dokonaniu pomiarów decydują o tym, czy defibrylacja jest potrzebna czy też nie. Defibrylator AED kieruje udzielającym pomocy przez cały proces (instrukcje wizualne i głosowe), zapewniając osobie poszkodowanej maksimum bezpieczeństwa. Jeżeli stosujemy się do zaleceń defibrylatora, nie powinniśmy obawiać się o to, że nasze czynności wyrządzą szkodę.
Czy AED decyduje za nas?
Tak, AED samo decyduje, czy należy przeprowadzić defibrylację. Użytkownik AED nie ponosi odpowiedzialności za „decyzję” AED.
Co, jeśli nie wykonam wszystkich kroków resuscytacji i defibrylacji perfekcyjnie?
Udzielanie pomocy w przypadku nagłego zatrzymania krążenia to bardzo stresująca sytuacja. Zdarza się, że nawet doświadczeni pracownicy ochrony zdrowia nie wykonują wszystkich czynności perfekcyjnie. Podczas NZK wykonanie resuscytacji krążeniowo-oddechowej i użycie defibrylatora AED może jedynie pomóc poszkodowanemu.
Czy mogę dotykać poszkodowanego podczas wyładowania AED?
Dla bezpieczeństwa defibrylacji kluczowe jest niedotykanie poszkodowanego podczas wyładowania i analizy rytmu serca. Kontakt z poszkodowanym może zakłócić tę analizę i dać błędny wynik. Chociaż ryzyko porażenia prądem (szczególnie kiedy mamy rękawiczki) jest minimalne, to zadbajmy o swoje bezpieczeństwo i odsuńmy się, kiedy defibrylator przeprowadza ocenę rytmu serca. Wciskając przycisk wyładowania upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego. Reakcje świadków na resuscytację mogą być trudne do przewidzenia. Chwytanie za dłonie podczas resuscytacji i nagła panika mogą wpłynąć na nasze działania. Pamiętaj – bezpieczeństwo całej akcji jest priorytetowe.
Czy można defibrylować kobiety w ciąży?
Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonywania defibrylacji kobiecie w ciąży. Zabieg ten nie zagraża dziecku, a uratowanie życia matce jest najważniejsze. Zatrzymanie krążenia u matki spowoduje również zatrzymanie krążenia u nienarodzonego dziecka. W tym wypadku ratujemy zatem dwa istnienia ludzkie, a defibrylację należy przeprowadzić, jeżeli jest wskazana (o czym zadecyduje urządzenie).
Czy defibrylator AED można stosować u dzieci?
Tak – ale powyżej 1. roku życia. Według zaleceń Polskiej Rady Resuscytacji standardowe defibrylatory mogą być stosowane z elektrodami pediatrycznymi lub po przełączeniu na tryb dziecięcy u dzieci pomiędzy 1. a 8. rokiem życia. Powyżej ósmego roku życia, można defibrylować dziecko z użyciem elektrod standardowych.
Czy faktycznie muszę przed defibrylacją ogolić poszkodowanemu klatkę piersiową?
W przypadku mężczyzn nierzadko zdarza się, że klatka piersiowa porośnięta jest włosami i to bujnymi. Jeśli owłosienie jest nieznaczne, nie trzeba nic robić. Jeśli jednak włosów jest sporo i są gęste, należy usunąć je z miejsc, do których trzeba przykleić elektrody. Zazwyczaj do defibrylatorów dołączone są wszystkie akcesoria, które pozwolą na odpowiednie przygotowanie pacjenta do defibrylacji, w tym właśnie golarki, które pozwolą szybko usunąć owłosienie.
Czy można użyć AED u osoby z rozrusznikiem serca?
Jak najbardziej. W przypadku osób posiadających stymulator serca lub kardiowerter użycie defibrylatora AED wygląda tak samo, jak w przypadku każdej innej osoby z zatrzymaniem akcji serca. Należy pamiętać, aby elektrody AED nakleić około 10 cm od rozrusznika, a nie bezpośrednio na nim (rozrusznik zazwyczaj znajduje się z lewej strony pod obojczykiem i jego zarys jest widoczny przez skórę).
Czy można defibrylować mokrą osobę?
Przed przystąpieniem do defibrylacji należy osuszyć klatkę piersiową osoby reanimowanej. Często AED wyposażone są w tym celu w jednorazowe ręczniki lub gazę.
Czy muszę poszkodowanemu ściągnąć biżuterię?
Biżuteria, plastry nikotynowe, antykoncepcyjne czy innego rodzaju elementy, znajdujące się na skórze, nie przeszkadzają w wykonaniu defibrylacji. Nie należy jednak naklejać na nie elektrod. Kolczyki w uszach, łańcuszki, plastry na ramieniu czy kolczyk na pępku nie są przeszkodą.
Czy po udanej defibrylacji poszkodowanego należy pozostawić na nim elektrody?
Tak, nawet po udanej defibrylacji u poszkodowanego istnieje ryzyko ponownego wystąpienia zatrzymania komór. Defibrylator AED będzie stale monitorować poszkodowanego pod kątem powrotu migotania komór. W przypadku podejrzenia VF defibrylator AED automatycznie rozpocznie analizę poszkodowanego po dwóch minutach resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Czy urządzenie AED jest wielokrotnego użytku?
Tak, defibrylatory AED dostępne w przestrzeni publicznej są wielokrotnego użytku. Jednorazowe są tylko elektrody do AED. Elektrody mają też pewien okres ważności, zazwyczaj między 2 a 5 lat. Instytucja opiekująca się urządzeniem powinna wymieniać przeterminowane części oraz dbać o jego naładowanie.
Konsultacja: mgr piel. Ewa Zaród
Mapa AED, na której znajdziesz najbliższy defibrylator: aedmapa.pl
